The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.
Մշակույթ
Ապրիլ 20, 2015
Սրբադասում՝ 100 տարի անց
Սրբուհի Ավետիսյան
Ուսանողի հայացք
Սրբադասում՝ 100 տարի անց
Լուսանկարը՝ Panarmenian.net-ի

Ապրիլի 23-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի է ունենալու Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության նահատակների սրբադասման արարողությունը: Սրբադասման հիմնական միջոցառումները տեղի են ունենալու ապրիլի 22-ից 24-ն ընկած ժամանակահատվածում: Մինչ Սրբադասման բուն արարողակարգը՝ ապրիլի 22-ի երեկոյան, Մայր տաճարում տեղի է ունենալու Հսկման արարողություն՝ Աղոթք, որով սկսում է սրբադասումը: Հսկմանը ներկա են լինելու քույր եկեղեցիների ներկայացուցիչները և հավատացյալ ժողովուրդը: Ինչպես ամեն տարի, այս տարի նույնպես մարզային եկեղեցիներում պատարագներ են կազմակերպվելու, սակայն բուն գործընթացը տեղի է ունենալու Մայր Աթոռում:

Ապրիլի 23-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում՝ բաց խորանի առջև, տեղի կունենա Ցեղասպանության զոհերի սրբադասման արարողությունը: Այն կավարտվի խորհրդանշական րոպեին՝ 19:15-ին, և Մայր Աթոռում ու աշխարհում սփռված բոլոր հայկական եկեղեցիներում միաժամանակ 100 անգամ կհնչեցվեն զանգերը, որից հետո կազդարարվի լռության րոպե: Զանգերը ղողանջելու են աշխարհի բոլոր հայկական եկեղեցիներում, բացի Կոնստանդնուպոլսի եկեղեցիներից:

Ապրիլի 22-ին Մայր Աթոռում սկսելու է միջազգային համաժողով «Ընդդեմ ցեղասպանություն հանցագործության» վերտառությամբ, որը կունենա շուրջ 500 մասնակից ամբողջ աշխարհից՝ քաղաքական, հասարակական, հոգևոր գործիչներ, ցեղասպանագետներ, պատմաբաններ, լրագրողներ, կենտրոնական լրատվամիջոցների խմբագիրներ: Ֆորումի շրջանակներում տեղի է ունենալու նաև քրիստոնյա այլ եկեղեցիների շուրջ 80 ներկայացուցիչների նիստ՝ «Եկեղեցիներն ընդդեմ ցեղասպանություն հանցագործության», որը վերաբերում է թե՛ Հայոց ցեղասպանությանը, թե՛ ընդհանրապես մարդու կյանքի դեմ որևէ հանցագործության: Ապրիլի 24-ի առավոտյան Ծիծեռնակաբերդում կլինի ոգեկոչման հանդիսավոր արարողությունը: Սրբադասումից հետո կատարվելու է հիշատակի կանոն՝ մասնավոր աղոթքներով և շարականով:

Հայոց ցեղասպանության նահատակների սրբադասման արարողությունն աննախադեպ իրադարձություն է, որը շուտով կարձանագրվի պատմության էջերում և որին ականատես կլինի աշխարևը: Հայ առաքելական եկեղեցու կողմից հռչակված վերջին սուրբը Մովսես 3-րդ Տաթևացի հայրապետն էր և, շուրջ 400 տարվա դադարից հետո, ՀԱԵ եպիսկոպոսաց ժողովի որոշմամբ սրբադասման արարողությունը նորից վերածնվում է:

Այս տեղեկությունները քաղել ենք Մայր Աթոռի կազմակերպած մամուլի ասուլիսից, որի ժամանակ սրբադասման արարողակարգի մանրամասների, սրբադասման նշանակության, հետևանքների և այլ հարցերի շուրջ խոսեցին Սրբադասման արարողության և ոգեկոչման ապրիլյան միջոցառումների կազմակերպիչ, հանձնախմբի նախագահ Տեր Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսյանը և հանձնախմբի անդամ Տեր Բագրատ եպիսկոպոս Գալստանյանը: Սրբադասման արարողության կարևորագույն նպատակն է մարդկության դեմ գործած Ցեղասպանության հանցագործությունը դատապարտելով՝ կանխարգելել այսօր էլ աշխարհում ընթացող մարդկային կյանքի դեմ հանցագործությունները:

Ըստ Նաթան արքեպիսկոպոսի՝ սրբադասումն ունի նաև հսկայական հոգեբանական նշանակություն առաջին հերթին մեզ համար: Մենք զգում ենք, հավատում ենք, ընդունում ենք, մենք այլևս ոչ թե ողբում ենք զոհերի կորուստը, այլ խնդրում ենք նրանց բարեխոսությունը: Մեկ դար անց հայ ժողովուրդը պետք է առաջ շարժվի՝ վերացնելով ցեղասպանվածի հոգեվիճակը և աշխարհին ներկայանա որպես հզոր ազգ: «Հայ ժողովուրդը վաղուց ի վեր դուրս է եկել այդ մովսիսյան անապատից, վերագտել ինքն իրեն, և մենք այսօր աշխարհում ապրում ենք ոչ թե որպես վերապրուկ, այլ լիարժեք ազգ, և ժամանակն է այս իրողությունը ևս մեկ անգամ հստակեցնել արդեն սրբադասումով»,-նշեց Սրբազանը:

Եկեղեցու այս քայլն արժանացել է բազմաթիվ իրարամերժ կարծիքների, շատ քաղաքագետներ, հայագետներ արտահայտել են հակասական մոտեցումներ: Կարծիքներից մեկն այն է, որ սրբադասում կատարելով, եկեղեցին Եղեռնին տալիս է ավելի կրոնական բնույթ, մի կողմ դնելով էթնիկականը, որն այսօր մեր քաղաքական դաշտում ավելի է շեշտվում, քանի որ մարդիկ զոհվել են իրենց հայ լինելու պատճառով: Պարզաբանելով՝ Բագրատ սրբազանը նշեց, որ եկեղեցու այս քայլն ամենևին կապ չունի քաղաքականության հետ, որ սա որևէ կերպ չի կարող ազդել Ցեղասպանության ընդունման կամ ժխտման վրա, քանի որ եկեղեցին առաջին հերթին կատարում է իր կողմից առաջադրվածը: Մարդիկ նահատակվել են ինչպես իրենց ազգության, այնպես էլ կրոնի համար: Դա են վկայում ներկայումս Թուրքիայում ապրող միլիոնավոր կրոնափոխ հայերը, ուստի եկեղեցին կատարում է իր բաժանված գործառույթը հոգևոր դաշտի մեջ` չմոռանալով պահանջատիրության մասին: Հենց սրբադասումն ինքնին պատճառ է նաև պահանջատիրությունը խորացնելու՝ առանց եկեղեցու կողմից քաղաքականացնելու:

Ըստ Հայ առաքելական եկեղեցու՝ սուրբ կարող է լինել քրիստոնյա հավատավոր մարդը, նա ով իր ներդրումն է ունեցել հավատքի մեջ կամ զոհվել հանուն հավատքի: Սրբադասվող մարդու կյանքը պետք է լինի բացառիկ սրբության օրինակ: Հրաշագործության հատկությունը թե՛ իր կենդանության օրոք, թե՛ մահվանից հետո, ինչպես նաև ուղղափառ հավատքի քարոզչությունը, նույնպես անհրաժեշտ պայման են: Հավատավոր է այն մարդը, ով կյանքի բոլոր երևույթների մեջ՝ լինի դա հաջողություն, թե ձախորդություն, հավատում է, որ «Տերը տվեց, Տերը առավ, օրհնյալ է Իր կամքը»: Մեկ այլ հակասական կարծիք է այն, թե արդյո՞ք կարող է սրբադասվել 1.5 մլն մարդ, որոնց անուններն իսկ անհայտ են: Սրբազանը նշեց, որ 2006 թվականից կազմված հանձնաժողովը, հարցի արծածմամբ, ի վերջո եկավ այն եզրահանգման, որ սրբադասումը պետք է տեղի ունենա ոչ թե անհատական կերպով, այլ պետք է կրի հավաքական բնույթ, որի փորձառությունը եկեղեցին արդեն ունի: Դրա օրինակներն են Բեթղեհեմի մանուկների նահատակությունը Տիրոջ ծննդի ժամանակ, Հնից և նորոց, հայտից և անհայտից սրբերի խումբը, որոնք անհայտ են, չկա թիվ, անուն և այլն: Եղեռնի զոհերի սրբադասման դեպքում էլ չի նշվելու կոնկրետ թիվ, չեն նշվելու նահատակների անուններ: Առանձին հարց է լինելու նաև հանձնաժողովի կողմից ևս մեկ անգամ քննարկման դնել հայտնի մարդկանց վկայությամբ հավատքի կամ հայրենիքի համար զոհվելը: Քննվելու է նաև Կոմիտաս վարդապետի սրբադասման հարցը:

Սրբադասման համար անհրաժեշտ են մասունքների առկայության փաստը, վարքագրությունը, նոր սրբապատկերը, նոր գրված շարականը, որոնք արդեն Եպիսկոպոսաց ժողովի կողմից հաստատվել են:

Հսկման արարողության ժամանակ հատուկ մասունքարանների մեջ դրվելու են մասունքները, որոնք տարիներով պահված են եղել Դեր Զորում կամ Կիլիկիո կաթողիկոսության Ցեղասպանությանը նվիրված մատուռի մեջ, ինչպես նաև Մայր Աթոռում: Այնուհետև դրանք ներկայացվելու են բուն սրբադասման արարողության ժամանակ: Մասունքները սրբագործվելու են և ներկայացվելու են որպես սրբերի մասունքներ:

Սրբազան հայրերն իրենց խոսքն ավարտեցին ընդգծելով, որ, այդուհանդերձ, սրբացնողը ինքն Աստված է և ուրիշ ոչ ոք, եկեղեցին ճանաչողն է և սրբությունը ընդունողը, իսկ ժողովուրդը՝ վկայողը:

 

Նկարը՝ Panarmenian.net-ի

Սույն նյութը պատրաստվել է ԵՊԼՀ-ի «Լրագրության վարպետություն» առարկայի շրջանակներում

Share
Printer-friendly version
PDF version

Թեմատիկ նյութեր

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել