The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.
Մշակույթ
Հունվար 4, 2016
«Ձեզ էլ նույնն եմ մաղթում». Լիլիթ Բլեյան
Արշալույս Բարսեղյան
Ուսանողի հայացք
«Ձեզ էլ նույնն եմ մաղթում». Լիլիթ Բլեյան
Լիլիթ Բլեյան

- Լիլիթ, ինչպե՞ս եք սիրում ներկայանալ՝ լրագրո՞ղ, երգչուհի՞, հեղինակ-կատարո՞ղ:

 - Լրագրող՝ արդեն միանշանակ՝ ոչ: 2012 թվականից հետո ընդհանրապես կապ չեմ ունեցել այդ ոլորտի հետ: «Ա1+» կայքի համար պրոյեկտ էի անում, հետո վերջացավ: Շատ սիրուն ամփոփվեց, կարիք չեղավ երկար մտածելու: Հետո մի քանի առաջարկ եղավ, բայց որոշեցի, որ՝ չէ: Զգում էի, որ կոնֆլիկտ կա իմ մեջ, չէի ուզում շարունակել: Լավ նոտայի վրա փակել էի այդ էջը, որոշեցի այդպես փակ էլ թողնել:

 - Սովորել եք ԵՊՀ Ռոմանագերմանական ֆակուլտետում, այսինքն՝ բանասեր եք: Ինչպե՞ս հայտնվեցիք լրագրության ոլորտում:

- Ինչպես իմ կյանքում հաճախ է պատահում՝ պատահականությունների և սպոնտանության արդյունք էր: Խնդիրն այն է, որ ես միշտ գրել եմ, դա խոսելուն զուգահեռ է սկսվել: 12 տարեկանում  մասնակցել եմ պատանի լրագրողների միութենական հավաքի: Չեմ կարող ասել, որ երազել եմ դառնալ հեռուստալրագրող: Սիրում էի իսպաներենը, գիտակցված ընդունվել եմ այդ բաժինը: Պատահականության շղթայի միջոցով ես մտա հեռուստատեսային լրագրություն: Մի օր ծանոթներիցս մեկը հայտարարությունների մի թերթիկ գտավ. «Ա1+»-ը հավաքում էր հեռուստալրագրողների առաջին փորձնական խումբը: Դա 1996 թիվն էր, մենք էլ 17-18 տարեկան էինք ու որոշեցինք փորձել: Ընդունվեցինք, կուրսերն ավարտեցինք: Ես նույնիսկ մրցանակ ստացա՝ Մարսելում վերապատրաստվելու հնարավորություն: Հետագայում այդ խումբը դարձավ «Ա1+»-ի աշխատակազմի կորիզը: Սովորելուն զուգահեռ աշխատում էի. առավոտյան գնում էի դասի, հետո աշխատանքի և երբեմն հասնում էի տուն:

- Այդ շրջանում ի՞նչ թեմաներ էիք լուսաբանում և ի՞նչ թեմաներ էիք ուզում լուսաբանել:

- Սա այն դեպքն է, երբ մասնագիտական զարգացումը տեղի է ունենում անձի զարգացմանը զուգահեռ: Ես մի քիչ հետաքրքրասեր մարդ եմ, սիրում եմ ամեն ինչ տեսնել, հասկանալ, երբեմն՝ շատ խորանալ մի թեմայի մեջ: Այս իմաստով հեռուստատեսային լուրերը իդեալական էին այդ շրջանում: Չէիր հասցնում հոգնել: Սկսում էի հասկանալ ինչն է ինձ հետաքրքիր, ինչը՝ ոչ:  Ինձ հետաքրքիր չէր լուսաբանել մեր՝ մինչև այսօր քաղաքական չդարձած, փնթի վիճակում գտնվող դաշտը: Ավելի հետաքրքիր էր այն ֆորմատը, որ հետագայում «Ա1+»-ն ինձ առաջարկեց կայքում անել. վերցնել մայր թեմա, ինֆորմացիոն հոսքի մեջ գտնել ճշմարտությանը մոտեցող մի պատկեր, փորձել հնարավորինս դա բացել, հրավիրել մասնագետների և ներկայացնել տարբեր կարծիքներ: Ոչ թե ձևացնել, որ լուսաբանում ես, ինչը սովորաբար մեր լուրերի թողարկումներում տեղի է ունենում: Դրա պատճառով էլ վաղուց արդեն լուրեր չեմ նայում:

- Եվս մեկ հարց լրագրությունից. ինչպե՞ս եք գնահատում 90-ականների լրագրությունը:

- Սկզբնական փուլը շատ հետաքրքիր էր, նոր էր ամեն ինչ: Մենք դեպքի վայրից հեռախոսով մտնում էինք ուղիղ եթեր: Մեդիա ներկայացուցիչներն սկսեցին փող աշխատել և ներդրումներ անել  ինչ-որ փայլուն արտադրանքի վրա:  Մարդկային պոտենցիալի զարգացումը պակաս կարևոր էր: Կային լրագրողներ, որ կարող է թվալ սովետական շրջանից մնացած էին, բայց ինֆորմացիայի որոշակի ծավալ էին իրենց մեջ կրում, անցումային փուլն արդեն հաղթահարել էին, անկախությունը իրենց մաշկի վրա էին զգացել: Որպես բարոմետր իրենց կարելի էր վստահել: Այդ փուլը մենք կորցրինք ցավոք սրտի: Չնայած կար «Ինտերնյուս»-ը, ուրիշ կազմակերպություններ, բայց քիչ էին: Գործող մեդիաները պետք է դառնային կրթող: Պատվերը նրանցից պետք է գնար համալսարաններ ու այնտեղ էլ հասկանային, թե ինչ պահանջարկ կա, ինչ ծրագիր պետք է կազմեն: Չլրջացավ, չաճեց, չդարձավ այն, ինչ պետք է ունենայինք:

- Վաղ տարիքից եք սկսել գրել, նաև արձակ գործեր ունեք: Հրապարակվե՞լ են դրանք:

- Մի քանի բան տպվել է: Փոքրիկ պատմվածքներ էի գրում, «Առավոտ»-ում է տպվել մեկը: Լուրերից է մնացել երևի այդ բանը՝ սեղմել, խոսքի կարճն եմ սիրում:

- Ձեր երգերն էլ են կարճ, այդպես չէ՞:

- Երգերիս մեջ եթե մի ավելորդ բառ լինի՝ ազդանշանի պես միանում է: Աշխատում եմ, որ նույնիսկ ավելորդ մեկ հնչյուն չլինի:  Ինչքան մինիմալ, այնքան ավելի լավ: Ես ընդհանրապես մինիմալիստ եմ: Մատանի էլ չեմ կարողանում դնել:

- Հետաքրքիր է՝ լրագրությունից անցումը երգարվեստ սահո՞ւն եղավ, թե՞…

- Այո: Դե անցումը ո՞րն է, երգեր գրել եմ շատ փոքր տարիքից: Իմ գրած երգերը կատարում էինք մանկապարտեզում: Հետո համալսարանում համակուրսեցուս հետ դուետներ էինք երգում, բայց չէր լրջանում այդ ամենը: Սովորական էի դրան վերաբերվում, հետո հանկարծ հասկացա՝ ինչո՞ւ ոչ:

- Գիտեմ, որ Ռուբեն Հախվերդյանը գնահատական է տվել Ձեր երգերին: Ինչպե՞ս եղավ:

- Մենք մտերիմ էինք ընտանիքներով: Մի անգամ փոքրիկ դեմո տարբերակներ էի սարքել, ինքն էլ մեր տուն հյուր պիտի գար, ասացի դնեմ, լսիր, ուզում եմ տալ ինչ-որ մեկը երգի: Ինքն էլ լսեց, ասաց՝ ոչ մեկին էլ չտաս, դու էլ կերգես: Հետո հեռախոսը վերցրեց, զանգեց Նարինե Զարիֆյանին, ասաց՝ մի աղջիկ է գալու, կլսես երգերը: Ռուբիկի ներդրումը մեծ էր: Հետո իր կիթառիստներից Տիգրան Տեր-Ստեփանյանն իմ 2-րդ սկավառակի երգերն է գործիքավորել: Տիգրանն ընդհանրապես իմ երաժշտական կարիերայում որոշիչ դեր է խաղացել: Նա ասաց՝ եթե ուզում ես քո երգերը ապրեն, պետք է կենդանի ներկայացնես: Ես վախեցա ու ասացի, եթե պետք է կենդանի երգեմ, ուրեմն դու էլ պետք է նվագակցես:

- Ձեր երգերի գործիքավորումներում ո՞ր գործիքն եք հատկապես սիրում օգտագործել:

- Բազային գործիքը, որը միշտ լինելու է՝ կիթառն է, քանի որ Տիգրանը կիթառիստ է, իր գործիքով է մտածում: Եթե մենք ունենք կիթառ ու թավջութակ, կարող ենք ամբողջական համերգ տալ:

- Ուզում եմ խոսենք հայ հեղինակ-կատարողներից. լսո՞ւմ եք նրանց:

- Մենք մի քիչ ստերեոտիպային ենք մտածում: Ես չգտեմ՝ ինչ է նշանակում հեղինակ-կատարող, շոու բիզնես: Կարծես դրանք գտնվում են երկու տարբեր ափերում և դրանց միջով ինչ-որ ընդարձակ գետ է հոսում, որը հնարավոր չէ կտրել-անցնել: Շոու բիզնեսի շատ վառ ներկայացուցիչներ դրսում հենց հեղինակ-կատարողներ են: Ինձ հաճելի է, երբ մարդը կատարում է իր երգը: Կան մարդիկ, ովքեր շատ սիրուն ներկայացնում են ուրիշների երգերը, դա էլ է արվեստ: Ես ընդհանրապես կուզեի, որ բոլորը հեղինակ-կատարողներ լինեին, և դա վերածվեր բիզնեսի՝ դառնար փող աշխատելու ձև, որովհետև դա է պրոֆեսիոնալիզմը:

- Ինչպե՞ս է լինում՝ երգ, հետո՞ տեքստ, թե՞ տեքստ, հետո՝ երգ:

- Երկուսն էլ լինում է: Հաճախ միաժամանակ են գալիս: Բառերը, իրենց ռիթմը թելադրելով, բերում են երաժշտությունը: Դրա համար էլ անգլերեն երգերս տարբեր են իսպաներենից, որովհետև հենց անգլերենի ռիթմով են: Կարող է ոճային առումով նման լինեն, բայց իրենց մեջ կա այդ տարբերությունը: Ավելի շատ պահի, տեսարանի ազդեցությունն է: Տեքստեր կան, որ երբեք երգեր չեն դառնում:

- Ձեր երգերի մեջ ամենաշատ օգտագործվող բառերից է քաղաքը: Ուզում եմ հասկանալ՝ քաղաքը Ձեզ համար ֆիզիկակա՞ն, թե՞ հոգևոր միավոր է:

- Դա բնական է, ծնվել ու ապրել եմ քաղաքում, ճամփորդել եմ քաղաքներում: Ինչքան էլ սիրեմ բնությունը, հատկապես՝ ծովը, այն ինձ համար նայելու, տեսնելու, զգալու համար է, իսկ որպես ապրելու միջավայր չեմ պատկերացնում: Իմ հարմոնիան քաղաքն է՝ փողոցները, սրճարանները, հանդիպող ծանոթները: Սա այն միավորն է, ինչին ես սովոր եմ, ինչի մասին ես տեղեկություն ունեմ ու ինչի վրա ես ինչ-որ ձևով կարող եմ ազդել: Այլ միջավայրում ես ինձ հասկացված չեմ զգա և չեմ հասկանա: Մի տեսակ շատ կենդանի է այս օրգանիզմը: Շենքերը ոնց որ մարդու պես փոխվեն, քաղաքը մեկ երես է առնում, մեկ-մեկ իրեն փչացնում են կամ զարդարում են անհասկանալի, բայց ինքն անընդհատ մերն է մնում:

- Ձեզ համար կա՞ն պարտադիր բաղադրիչներ, որոնք քաղաքը քաղաք են դարձնում:

- Հա, քաղաքը պետք է ստեղծված լինի մարդու համար, ոչ թե մարդը քաղաքին հարմարվի: Աշխարհում կան բազմաթիվ  քաղաքներ՝ երբ քայլում ես, զգում ես, որ քեզնից առաջ մեկը քայլել է այդ տեղով, քո փոխարեն մտածել է, ու այդ մեկը եղել է այդ քաղաքի պատասխանատուներից: Մեր քաղաքն այդ վարդագույն քաղաքներից չէ: Շատ հարցեր կան, որ մի որոշման, խնդիր դնելու արդյունք են: Քաղաքը շատ սինթետիկ է, մենք արտաքինից զարդարում ենք, բայց  բնակիչները մնում են դժգոհ: Քաղաքը  չպետք է ձևական սիրուն լինի, մենք դեռ կարիք ունենք մեր քաղաքը էլեմենտար կերպով հարմարեցնելու:  Քաղաքն ու բնակիչները անընդհատ իրար հետ կոնֆլիկտ ունեն:

- Շատ եք ճանապարհորդում: Մեծ ու փոքր քաղաքները, որտեղ լինում եք, ինչպե՞ս են Ձեզ վրա ազդում:

- Հաստատ անդրադառնում է, գոնե այնքանով, որ հանկարծ ինքս ինձ համար հայտնաբերում եմ Երևանից դուրս տեղեր, որտեղ կուզեի էլի լինել: Քաղաքը, ի վերջո, խոսում է իր մարդկանցով, նրանք են այդ քաղաքի լեզուն: Մյուս քաղաքներում էլ գտնում եմ մարդկանց, որոնք դառնում են շատ հարազատ: Ես ունեմ ընկերուհի, որ ապրում է Գերմանիայի հյուսիսում, շատ էմոցիոնալ մարդ է: Իրեն ճանաչելուց հետո սկսեցի Գերմանիայի այդ մասը սիրել: Քաղաքը սիրելով՝ մենք առաջինը այնտեղի բնակիչներին ենք սիրում: Այսպես աշխարհը ինձ համար ավելի է կոմպակտանում, սիրունանում: Գուցե նրանից է, որ ես ամեն ինչում փորձում եմ լավը տեսնել:

- Ձեր երգերը բացահայտել եմ «Ինչպես անցնել (Ջիլիզից Ջիլիզ)» կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմի միջոցով, որում հնչում է Ձեր  «Քաղաքից քաղաք» երգը: Հետաքրքիր է, ինչպե՞ս համաձայնեցիք տալ Ձեր երգը:

- Շատ մեծ սիրով: Ես երկու հեղինակներին էլ՝ Սոնային և Մարինեին, շատ եմ սիրում: Նույնիսկ իրենց  ազգանուններն են նույնը՝ չնայած քույրիկներ չեն: Սիրուն համադրություն է ստացվել: Ֆիլմը դեռ չէի տեսել, բայց գիտեի, որ եթե իրենք են անում՝ ուրեմն հաստատ լավն է լինելու: Հիմա, երբ այստեղից այնտեղ են գնում ու մրցանակները հավաքած գալիս, ինձ համար այնքան նորմալ է: Ֆիլմը տեսնելուց հետո ասացի, որ այն բոլորը պետք է տեսնեն, թե ինչպես կարելի է անել ճիշտ՝ սկսած օպերատորական աշխատանքից մինչև երաժշտական ձևավորում: Ես երգը չեմ գրել իրենց ֆիլմի համար, բայց իրենք վերցրին ու սիրուն օգտագործեցին:

- Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ ասել եք, որ Ձեր մայրը երաժշտությունն է, հայրը՝ գրականությունը: Ինչպե՞ս են նրանք Ձեզ ձևավորել:

- Իրականում բախտ եմ ունեցել ծնվել այդպիսի միջավայրում: Ճիշտ է, հայրիկին մենք շատ հաճախ չէինք տեսնում մինչև քնելը: Հետո գալիս էր ու հասցնում էր իր բաժին հեքիաթը կարդալ: Անհնար է, որ այն իր ազդեցությունը չունենար: Հիմա, երբ ես հասցնում եմ նույնը անել երեխաներիս՝ արդեն փոքրիս համար, պարտքս կատարած եմ զգում: Բայց դա միայն հեքիաթ պատմելը չէ, գեների խառնուրդ է: Մայրիկը երաժշտական ունակություններ ուներ, իրենց դա եմ վերցրել, իսկ հայրիկից՝ խոսքի մշակույթը: Բացի այդ՝ ինտերնետ չկար, շատ էինք կարդում:

- Լիլիթ, երկու բալիկ ունեք: Ինչպե՞ս եք նրանց դաստիարակում, ի՞նչ են կարդում, լսում:

- Մեծը շուտով 14 կդառնա, փոքրը 6 տարեկան է, նոր է սկսել կարդալ: Մի քանի օր առաջ երգերի տեքստերն էին ընկել ձեռքը, շատ լուրջ կարդում էր: Էդիտ Պիաֆի «Մեկօրյա սիրահարները» երգի թարգմանությունն էր: Ուզում էի ասել, դե գոնե այդ մեկը մի կարդա, դա քո տարիքի չէ… Մեծ աղջիկս ինքն է որոշում, ես իրեն խորհրդով եմ միայն կողմնորոշում: Մի քանի օր առաջ դպրոցի գրադարանից Դոստոևսկու «Ապուշը» գրկած բերել էր: Փորձեցի ասել, որ, մինչև այդ գիրքը կարդալը, գրքերի ինչ-որ քանակ պետք է կարդաս: Բայց տասը-տասներկու էջ կարդաց: Ինքն իր վրա աշխատելու պահանջն արդեն զգում է: Ես էլ զգում եմ, որ եթե ուղիղ տեքստով ասեմ, պատի կարող եմ հանդիպել, կողքից բաներ եմ ասում, իբրև թե ինքն էր այդ ուզում ասել, ոչ թե ես եմ ուզում իրեն հասկացնել: Երկուսն էլ ծնվել են իրենց կարծիքով, ես պիտի փորձեմ ուղղակի կողքից օգնել:

- Ավելի շատ ընկե՞ր եք:

- Դե հա, տարբերակ չկա: Փորձում եմ խստություն բանեցնել, հետո հասկանում եմ, որ անօգուտ է: Մի քիչ էլ կմեծանան՝ ավելի ընկեր կլինեն:

- Հնարավո՞ր է, որ երբևէ վերադառնաք լրագրություն:

- Վերջին շրջանում երբեք չեմ ասում կտրուկ բառեր՝ երբեք, ոչ մի դեպքում, բացառված է: Ոչ մի բան չեմ կարող բացառել, միայն մի բան գիտեմ, որ լուրերը ինձ չեն ձգում: Եթե հետաքրքիր մշակութային, երաժշտական նախագիծ լինի, ես զգամ, որ ասելիք ունեմ՝ հնարավոր է, բայց կիսատ-պռատ, ձևական ոչ մի բան էլ չեմ անի, Ձեզ էլ նույնն եմ մաղթում:

 

Լուսանկարի հեղինակը՝ Տաթև Հակոբյան

Սույն հարցազրույցը պատրաստվել է ԵՊԼՀ-ի «Լրագրության վարպետություն» առարկայի շրջանակներում

Share
Printer-friendly version
PDF version

Թեմատիկ նյութեր

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել