The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.
ՄԵԴԻԱ
Մայիս 30, 2016
Ռուսական մեդիայի սեւ ուրբաթը. ի՞նչ կատարվեց РБК-ի հետ
Գագիկ Աղբալյան
JNews-ի թղթակից
Ռուսական մեդիայի սեւ ուրբաթը. ի՞նչ կատարվեց РБК-ի հետ
Լուս.՝ Եկատերինա Կուզմինայի /РБК/

Սույն թվականի մայիսի 13-ը ռուսական մամուլն անվանեց «սեւ ուրբաթ»: Այդ օրը ռուսական խոշորագույն մեդիահոլդինգ РБК-ի ավագ խմբագիր Ելիզավետա Օսետինսկայան, գլխավոր խմբագիր Մաքսիմ Սոլյուսը եւ թերթի գլխավոր խմբագիր Ռոման Բադանինն ազատվեցին իրենց զբաղեցրաց պաշտոններից:

Ռուսական մեկ այլ լրատվամիջոց` Մեդուզան, նույն օրը այս կապակցությամբ հանդես եկավ խմբագրականով` այն հետևյալ կերպ վերնագրելով` «Օրը, երբ РБК-ն դադարեց գոյություն ունենալ»:

РБК -ի խմբագիրների հեռանալուց հետո, իրենց հեռանալու մտադրության մասին են հայտնել նաեւ լրագրողների մի մասը:

Ռուսական РБК-ն (ՌոսԲիզնեսԿոնսալտինգ), որին Ռուսաստանի լրատվական կայքերն իրենց հրապարակումներում մինչև վերջերս ամենաշատն էին հղում կատարում, ստեղծվել է 1993 թ-ին: 2010 թվականին ընկերության հիմնական սեփականատերը դարձավ Միխայիլ Պրոխորովը: Շուրջ 1500 աշխատող ունեցող հողլդինգի կազմում են՝ համանուն հեռուստաալիքը, առցանց եւ տպագիր ԶԼՄ-ներ: Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Մոսկվայում:

РБК-ի գլխավոր տնօրեն Նիկոլայ Մոլիբոգը գործակալության առանցքային աշխատակիցների ազատումը պատճառաբանել է նրանով, որ նրանք չեն կարողացել միասնական կարծիքի գալ մի շարք կարեւոր հարցերի շուրջ: Սակայն լրատվամիջոցներում շրջանառվում է այլ վարկած. РБК-ի լրագրողներն իրենց հետաքննություններում անցել են Կրեմլի համար ընդունելի սահմանագիծը, եւ այդ պատճառով ճնշումներ է գործադրվել հոլդինգի սեփականատիրոջ վրա:

Ըստ Дождь-ի՝ Կրեմլում չեն կարողացել կուլ տալ ՌԲԿ-ի հետաքննությունը Վլադիմիր Պուտինի ենթադրյալ դստեր՝ Կատերինա Տիխոնովայի մասին: Նշվում է, որ խմբագիրների հեռացման գործում մեծ դեր են խաղացել նաեւ պանամական փաստաթղթերի մասին հրապարակումները:

206 Լուս.՝ Սերգեյ Սավոստյանովի /ՏԱՍՍ/

Պուտինի մամլո խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ Կրեմլը ամենեւին էլ չի փորձում ճնշում գործադրել լրատվամիջոցի աշխատանքի վրա: Սակայն ապրիլ ամսին Միխայիլ Պրոխորովին պատկանող ՕՆԷԿՍԻՄ ընկերության գրասենյակում իրականացվել էին խուզարկություններ, ինչից հետո վարկած էր առաջ քաշվել, որ իշխանությունները դրանով ստիպում են գործարարին՝ վաճառել РБК-ն:

Ռուս լրագրող եւ բլոգեր Անտոն Նոսիկը մեկնաբանելով գործակալության շուրջ տեղի ունեցածը, գրել է. «Այս պատմության մեջ ինձ մի բան է զարմացնում. ինչու՞ նրանց սկսեցին ճզմել միայն հիմա: Ես իրադարձությունների նման զարգացումը կանխատեսել եւ Նիկոլայ Մոլիբոգին հայտնել եմ դեռեւս մեկուկես տարի առաջ, երբ նոր խմբագրության անվախ կեցվածքն ակնհայտ էր ցանկացածին: Այսօր Ռուսաստանում ոչ ոք դա չի հանդուրժի, ձեզ կհալածեն՝ ասացի ես Մոլիբոգին, ընթերցելով հերթական հոդվածը, որի նմանը չէիր գտնի որեւէ այլ լրատվամիջոցում»:

Ռուս գրող, սատիրիկ, հրապարակախոս Վիկտոր Շենդերովիչը Vkontakte-ի իր էջում գրում է հետեւյալը. «Պուտինի կառավարման ժամանակաշրջանում ռուսական մեդիաշուկան զրկվել է շատ հրատարակություններից եւ լրագրողական ամբողջական խմբերից: Բոլոր խոշոր լրատվամիջոցները կամ անցել են պետության վերահսկողության տակ եւ դարձել պրոպագանդայի զենքեր, կամ ընկել են այնպիսի գործարարների ձեռքը, որոնք իշխանություններին քննադատող հրապարակումները սահմանափակում են: РБК-ն այս ֆոնին բացառություն էր»:

Երեւանի մամուլի ակումբի նախագահ Բորիս Նավասարդյանը РБК-ում տեղի ունեցած դեպքերը կապում է Ռուսաստանում քաղաքական զարգացումների հետ: Նավասարդյանը JNews-ի հետ զրույցում առանձնացրեց երեք հիմնական գործոն, որոնք ազդում են այդ երկրի տեղեկատվական դաշտի ազատության վրա:

«2007-ին Վլադիմիր Վլադիմիրովիչը վերջնականապես հասկանալով, որ ազատ մրցակցության դաշտում նա պարտվում է Արեւմուտքին, հրաժարվեց ազատ մրցակցային դաշտ մտնել, իսկ 2013-ին առաջ եկավ Ուկրաինական կոնֆլիկտը: Այս ամբողջը բերեց տեղեկատավական պատերազմի: Եվ երբ Պուտինը արտաքին դաշտում սուր հակամարտության մեջ է, դա ազդում է ներքին ազատության դաշտի վրա», կարծում է Նավասարդյանը:

Երկրորդ հանգամանքը, Նավասարդյանը համարում է սեպտեմբերին կայանալիք Պետդումայի եւ Դաշնության սուբյեկտների ղեկավարների ընտրությունները: Ըստ նրա, աժմ լուրջ նախապատրաստական աշխատանք է գնում, այդ թվում՝ լրատվամիջոցների առումով և լրատվամիջոցների վերահսկելիությունը ՌԴ իշխանությունների կարեւորագույն խնդիրներից է:

«Երրորդ լուրջ հանգամանքը դա 1917 թվականի հեղափոխության հարյուրամյակն է, որը նշանակում է, որ ՌԴ-ում շատ լուրջ գաղափարախոսական աշխատանք է տարվում, որպեսզի հասարակության մեջ հեղափոխության պատմական նշանակության վերաբերյալ հստակ դիրքորոշում ձեւավորվի»,- կարծում է ԵՄԱ-ի նախագահն հավելելով, որ РБК-ի նման հեռուստաընկերությունը, որը չունի շատ մեծ լսարան, բայց ունի որակյալ լսարան, այս համատեքստում չի տեղավորվում:

Ըստ փորձագետի՝ սրա նախանշանները վաղուց կային: НТВ-ն եւ РЕН ТВ-ն մոտ մեկ տարի է հարձակումներ էին սկսել РБК-ի դեմ, մեղադրելով, որ այն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի պատվերներն է կատարում: «Եկել է այն պահը, երբ Պրոխորովը չի կարող դիմադրել, եւ շատ շուտով РБК-ի եթերը բովանդակային առումով լուրջ փոփոխությունների կենթարկվի»,-ասում է Բորիս Նավասարդյանը:

Մեր զրուցակցի խոսքով՝ Ռուսաստանում ամեն մի լրատվամիջոց իր հովանավորն ունի, այն էլ՝ բարձրաստիճան հովանավոր: Եվ երբ նրա դիրքերը թուլանում են, լրատվամիջոցը մնում է անպաշտպան.

«Ռուսաստանի քաղաքական համակարգը բավականին բարդ է: Ինչպես ասում են՝ Կրեմլը տարբեր աշտարակներ ունի, եւ Կրեմլում ու դրա շուրջ բազմաթիվ մարդիկ կան, որոնք ունեն հակասական շահեր, իրար հետ մրցակցում են կարիերայի եւ բիզնեսի ոլորտում, օգտագործելով լրատվամիջոցներին: Երբ այդ հովանավորի դիրքերը թուլանում են, նա չի կարողանում պաշտպանել իր լրատվամիջոցին: Կա՛մ սեփականատերն է փոխվում, կամ սեփականատերը մնում է նույնը, բայց լրատվամիջոցի քաղաքականությունը դառնում է հարմարվողական:

Եթե լրատվամիջոցի հովանավորն ընդդիմանում է իշխանություններին, նրա ընկերություններում բացվում են հարկային ստուգումներ, տեղի է ունենում անձի վարկաբեկում հանրային դաշտում, նրան հայրենիքի թշնամու պիտակ են տալիս եւ այլն»:

Ռուսաստանում տեղի ունեցածը համեմատելով հայաստանյան իրականության հետ, Բորիս Նավասարդյանն ասում է, որ մեր երկրում եթե ԶԼՄ-ն հովանավոր չունի, ապա կարող է իր գործունեությունն ապահովել արտասահմանյան դրամաշնորհների օժանդակությամբ: Ռուսաստանում նախ դրամաշնորհներ ստանալը շատ ավելի բարդ է, հետո՝ շատ մեծ գումարներ են անհրաժեշտ լրատվամիջոցների պահպանման համար:

Նավասարդյանի խոսքով՝ դրամաշնորհները լրատվամիջոցի համար անկախություն են ապահովում: Շատ քիչ դրամաշնորհատուներ կան, որոնք խաղի կանոններ են թելադրում: Իսկ եթե դու գործում ես ազնիվ լրագրության շրջանակներում, ապահովում ես սուր եւ հետաքրքիր տեղեկատվություն, կարծես թե այլ պահանջներ չեն ներկայացվում:

Երկրորդ հանգամանքը մեր իշխանությունների ավելի մեծ հանդուրժողականությունն է: Բացառությամբ հեռուստաընկերությունների, որոնց գործունեությունը լիցենզավորվող է, եթե Հայաստանում լրատվամիջոցը իշխանություններից կախված չէ, ապա դժվար կառավարելի է նրա համար:

Երրորդ հանգամանքը, ըստ փորձագետի, հետեւյալն է. Հայաստանի իշխանությունները ԶԼՄ-ների հանդեպ սկանդալային գործողությունների հազվադեպ են գնում, հաշվի առնելով միջազգային կարծիքը, քանի որ այդ կարծիքները ազդում են նաեւ ֆինանսական օժանդակությունների վրա:

Ռուսաստանի մեդիադաշտը, ինչպես Բորիս Նավասարդյանը նշեց, հայկականի նկատմամբ այլ առավելություններ ունի. այնտեղ նույնիսկ իշխանությունների կողմից չսիրված լրագրողները կարող են պետական կամ պետականին մոտ մրցանակներ ստանալ:

«Այնտեղ դաշտն ավելի պրոֆեսիոնալ է եւ իրար գնահատում են: Գոնե մինչեւ վերջերս «Տեֆի» էին ստանում լրագրողներ, որոնց Պուտինը չի սիրում: Բայց դա էլ կամաց-կամաց վերանում է»,-ասում է Բորիս Նավասարդյանը:

Աղբյուրը՝ JNews.am

 

 

Share
Printer-friendly version
PDF version

Թեմատիկ նյութեր

Մեկնաբանություններ

Մեկնաբանել